جنبش تنباکو نخستین اعتراض جمعی و سازمان یافته در تاریخ معاصر ایران علیه حکومت است. حاصل اتحاد جمعی ناهمگون، اصلاح طلبان غرب گرا ، مخالفین سلطنت ، روحانیون ، بازاریان و سرانجام کشاورزان تنباکو و مردم عادی که در پس پرده انحصار تنباکو تسلط بیگانگان رامی دیدند. در تاریخ ایران تا قبل از جنبش تنباکو سابقه نداشت چنین توده مردمی در مبارزه مشارکت کنند و تا حصول نتیجه در صحنه باقی بمانند. این پیروزی مردم را که باور نمی کردند بتوانند دولت را شکست دهند، به خصوص وقتی که پای منافع یک قدرت خارجی نیز در میان باشد، در پیگیری مطالبات سیاسی مصمم تر کرد.

جنبش تنباکو نخستین اعتراض مسالمت آمیز ملت ایران علیه حکومتی بود که تا قبل از آن هیچ نقشی برای آنها قائل نبود. جنبش، تجربه دردناکی برای حکومت بود. نخستین بار بود که زبان زور در سیاست ایران جواب نداد.

جنبش تنباکو و مبارزه بی خشونت